Eigen onderneming en scheiden

Een scheiding is niet alleen emotioneel zwaar, maar brengt ook complexe financiële en juridische vragen met zich mee. Wanneer één van de partners ondernemer is, ontstaan er extra uitdagingen rondom de verdeling van bezittingen en de toekomstige financiële stabiliteit. Het kan een enorme impact hebben op zowel de privélevens van beide partners als op de onderneming zelf.

In dit artikel kijken we naar de belangrijkste aandachtspunten en valkuilen waar ondernemers bij een scheiding mee te maken krijgen. We bespreken de juridische en financiële zaken waar je rekening mee moet houden om goed voorbereid te zijn.

Huwelijksvermogensrecht en de verdeling van bezittingen

De manier waarop jullie in het huwelijk zijn getreden, is van invloed op hoe bezittingen en schulden tijdens de scheiding verdeeld worden. De ondernemingsvorm, persoonlijke afspraken en wetgeving spelen hier ook een rol.

• Gemeenschap van goederen (tot 2018): Als je vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden bent getrouwd, vallen alle bezittingen en schulden, inclusief de onderneming, in de gemeenschap van goederen. Dat betekent dat alles bij een scheiding in principe gelijk wordt verdeeld.
• Beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 2018): Bij huwelijken na 1 januari 2018 worden alleen gezamenlijke bezittingen en schulden gedeeld. Privé-eigendommen en erfenissen blijven buiten de verdeling. Het is hier van belang of de onderneming al vóór het huwelijk bestond of niet.
• Huwelijkse voorwaarden: Bij huwelijkse voorwaarden wordt vooraf bepaald welke bezittingen en schulden gescheiden blijven. Zo kan bijvoorbeeld vastgelegd worden dat de onderneming bij een scheiding buiten de verdeling valt. Dit biedt vaak meer zekerheid voor ondernemers.
  Inzicht in het huwelijksvermogensrecht helpt om duidelijkheid te krijgen over de verdeling en wat dat betekent voor de onderneming. Een mediator kan hierbij ondersteunen en zorgen dat de financiële afspraken goed worden begrepen en nageleefd.

Alimentatie en een onderneming

Bij een scheiding komt vaak ook alimentatie in beeld, zowel voor de partner als voor eventuele kinderen. Voor ondernemers kan dit ingewikkelder zijn dan voor mensen in loondienst, omdat het inkomen van een bedrijf kan schommelen.

• Inkomen uit de onderneming: Het inkomen van een ondernemer fluctueert vaak, waardoor een gemiddeld inkomen wordt berekend over een langere periode. De soort onderneming kan ook bepalend zijn; zo heeft een zelfstandige zonder personeel (zzp’er) vaak een ander type inkomsten dan een ondernemer met een groter bedrijf.
• Kosten en winst: Niet alleen de winst, maar ook de bedrijfskosten beïnvloeden het besteedbare inkomen. Dit wordt meegenomen bij het bepalen van de hoogte van de alimentatie.
  Met een goede begeleiding worden de financiële aspecten van alimentatie nauwkeurig in kaart gebracht, zodat beide partijen weten waar ze aan toe zijn.

De bedrijfswaardering

Als de onderneming onderdeel is van de scheiding, moet vaak eerst de waarde ervan worden vastgesteld. Dit proces heet bedrijfswaardering en kan variëren afhankelijk van de branche, omvang en winstgevendheid van de onderneming. Een onafhankelijke deskundige, zoals een taxateur, bepaalt de waarde van het bedrijf aan de hand van factoren zoals omzet, winst en bezittingen (bijvoorbeeld vastgoed of voertuigen). Ook de groeiverwachting kan een rol spelen in de uiteindelijke waardebepaling.

Een zorgvuldige bedrijfswaardering geeft helderheid over wat er verdeeld moet worden en voorkomt onduidelijkheid in de verdere afwikkeling van de scheiding.

Het inschakelen van de juiste ondersteuning

Bij een scheiding waarin een onderneming betrokken is, is deskundige ondersteuning vaak noodzakelijk. Een ervaren mediator kan duidelijkheid geven over het huwelijksvermogensrecht, het opstellen van financiële afspraken en het vaststellen van de verdeling. Ook fiscale aspecten, zoals belastingaftrek en andere financiële verplichtingen, moeten zorgvuldig worden afgewogen.

Een scheiding brengt veel veranderingen en onzekerheden met zich mee, vooral als er een onderneming in het spel is. Met de juiste juridische en financiële ondersteuning kunnen beide partijen goed voorbereid aan hun toekomst beginnen.

Heeft je partner een eigen bedrijf en gaan jullie scheiden?

Wat is er belangrijk om bij de scheiding te weten als de (ex-)partner een eigen bedrijf heeft? Eén van onze mediators vertelt meer over scheiden en de onderneming. Als je gaat scheiden heeft niet alleen de ondernemer, maar ook de (ex) partner van de ondernemer te maken met een aantal zaken waar goed op gelet moet worden.

Scheiden en een eigen bedrijf; een verhaal met twee kanten

Er is inmiddels veel geschreven over de consequenties van scheiden als één van beiden een ondernemer is. Er wordt dan antwoord gegeven op vragen als:

• Wat is het huwelijksvermogensregime? Zijn jullie gehuwd in gemeenschap van goederen of zijn er huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden afgesproken?
• Om welke rechtsvorm gaat het? Bijvoorbeeld om een eenmanszaak, VOF, BV, of een andere vorm. Zijn er regelingen getroffen met betrekking tot het eigendom en de waarde van de onderneming?
• Wat is de vermogenspositie? Wat behoort tot het zakelijk en wat tot het privé vermogen?
• Hoe bepalen we de inkomenspositie? Wat is de basis voor de alimentatieberekening?
• Hoe is het pensioen geregeld? Is dit in eigen beheer of aangesloten bij een fonds of verzekeraar?
• Met welke fiscale regelingen moet er rekening gehouden worden? Wat zijn de valkuilen?

Natuurlijk is de basis voor mediation bij de scheiding dat je zoekt naar oplossingen die voor jullie beiden het beste werken. Tegelijkertijd ligt hier een grote uitdaging: hebben jullie de kennis om op al deze punten beslissingen te nemen en kun je de consequenties overzien?

Voor de partner met het eigen bedrijf zelf zullen bovenstaande onderwerpen, vooral als het om een kleinere/eenvoudigere onderneming gaat, vast eens voorbij zijn gekomen. Bij de oprichting van een onderneming maak je de keuze uit de verschillende rechtsvormen en ieder jaar leg je verantwoording af naar verschillende instanties met betrekking tot je inkomens- en vermogenspositie. Maar geldt dat ook voor de (ex-)partner van een ondernemer?

Waar moet je als (ex-) partner op letten?

Daar wordt veel minder over geschreven, terwijl juist ook deze (ex-)partner goed moet opletten waar die recht op heeft! Als je zelf geen ondernemer bent, maar wel wilt scheiden van je partner die ondernemer is, dan wordt het allemaal wat ingewikkelder. Er zijn een aantal punten om bij stil te staan:

Getrouwd in gemeenschap of op voorwaarden?

Getrouwd in gemeenschap of op huwelijkse voorwaarden? Ben je getrouwd op huwelijkse voorwaarden, dan is het belangrijk te weten wat die voorwaarden precies inhouden en of ze in de praktijk ook daadwerkelijk nageleefd zijn. Ben je getrouwd in gemeenschap van goederen, dan heb je in principe recht op de helft van de waarde van de onderneming.

Alimentatie

Alimentatie is lastiger vast te stellen van iemand die een onderneming heeft. Met een dienstverband is er een loonstrook beschikbaar en is het inkomen makkelijker te bepalen. Maar hoe bereken je het inkomen dat uit de onderneming komt? Doorgaans wordt gekeken naar de resultaten van de afgelopen 3 jaren, maar daar wordt ook dikwijls van afgeweken. Een lager inkomen betekent minder draagkracht voor alimentatie. Hier kan dus een tegengesteld belang achter verschuild zitten. Let daarbij ook op om wat voor rechtsvorm het gaat; een eigenaar van een BV kan zichzelf bijvoorbeeld een salaris toekennen wat wel voldoet aan de minimale vereisten, maar wat nog lang niet het inkomen is wat daarnaast nog te verdienen valt, zoals ook een deel van de winst van de onderneming.

Pensioen

Pensioen wordt doorgaans opgebouwd bij pensioenfondsen en deze zijn transparant als het gaat om de waarden die tijdens de huwelijkse periode zijn ontstaan. Als er niets anders is afgesproken, heb je recht op de helft van dit pensioen. Voor een ondernemer is het ook mogelijk om pensioen in eigen beheer op te bouwen, dus binnen het bedrijf. Ook hier heb je dan als partner recht op en dit deel moet dan overgemaakt worden naar jouw verzekeraar. Het is dus zaak dat je de cijfers van de onderneming hierop naziet.

Bestaansrecht van de onderneming

Het bestaansrecht van de onderneming is een uitgangspunt bij echtscheiding. Logisch ook, want uit deze onderneming moeten wel de toekomstige alimentatieverplichtingen betaald kunnen worden. Dus beide partijen zijn erbij gebaat dat het de onderneming goed blijft gaan. In dit kader moet ook gekeken worden naar het vermogen van de onderneming.

Vermogen van de onderneming

Het vermogen van de onderneming moet vastgesteld worden. De balans van de onderneming is dan het uitgangspunt en er wordt gekeken naar de bezittingen minus de schulden. Soms geeft deze balans geen volledig beeld; de belastingaangifte moet bijvoorbeeld nog gedaan worden waardoor er op termijn nog een schuld is bij de fiscus of er is meer vermogen beschikbaar als niet alle bezittingen tegen de actuele waarde op de balans staan.

Besluit de eigenaar van de onderneming door te gaan met ondernemen, dan moet meestal de partner uitgekocht worden. De vraag is dan of dat financieel voor de onderneming wel haalbaar is. Kan de onderneming dan nog voortbestaan? Of moet deze verkocht of gestaakt worden? Voor de (ex-)partner van de ondernemer is dit wellicht erg ingewikkelde materie.

Kennisachterstand is wel het grootste risico

Wellicht heeft je partner een boekhouder, accountant of fiscalist die zorgt voor de cijfers van de onderneming. Hoewel dit onafhankelijke personen zijn, werken zij in opdracht van en worden zij betaald door de eigenaar van de onderneming. Dus in hoeverre zijn zij werkelijk onafhankelijk? Kun je hier op vertrouwen?

Het in de hand nemen van een deskundig adviseur zal dus in sommige gevallen erg raadzaam zijn. Iemand die jouw belangen behartigt op financieel, fiscaal en juridisch gebied. Natuurlijk vraagt een dergelijke specialist hiervoor een vergoeding, maar wellicht ben je nog veel meer geld kwijt als je zonder adviseur werkt.

Wat mag je in dit kader van Resolve verwachten?

Het is belangrijk dat jullie als gelijkwaardige partijen aan tafel zitten, dus als er daarvoor kennis ontbreekt, zullen onze mediators ten alle tijden adviseren om een specialist in de arm te nemen. Daarnaast hebben wij de financiële kennis in huis om jullie te begeleiden in het proces van de echtscheiding, ook als het om ex-partners met een eigen bedrijf gaat.