Pensioen verevening bij scheiding goed regelen

Wat pensioen verevening financieel betekent

Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap bouwen beide partners vaak ouderdomspensioen op. Volgens de wettelijke hoofdregel heeft iedere partner recht op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens de relatie heeft opgebouwd. Het gaat dus niet om het volledige pensioenvermogen en evenmin om pensioen dat vóór het huwelijk of na de scheiding is opgebouwd.

De verdeling werkt in twee richtingen. Heeft één partner aanzienlijk meer pensioen opgebouwd, dan zal het financiële effect vooral bij die pensioenregeling zichtbaar zijn. Hebben beiden vergelijkbare aanspraken, dan kunnen over en weer rechten ontstaan. Pensioenuitvoerders behandelen die aanspraken per regeling; zij verrekenen deze doorgaans niet automatisch tot één nettobedrag.

De AOW valt niet onder deze regeling. De hoogte van de toekomstige AOW hangt onder meer af van de persoonlijke woonsituatie en het aantal verzekerde jaren. Ook lijfrentes, bankspaarproducten en andere voorzieningen voor de oude dag vallen onder eigen fiscale en contractuele regels.

De wettelijke hoofdregel en afwijkende afspraken

De wettelijke pensioenverevening geldt in beginsel voor gehuwden en geregistreerde partners. Samenwoners vallen hier niet automatisch onder. Voor hen zijn de pensioenregeling, een eventueel samenlevingscontract en afspraken bij het beëindigen van de relatie bepalend.

Partners kunnen het pensioen verevenen volgens de standaardverdeling, maar mogen daarvan in onderling overleg afwijken. Zij kunnen bijvoorbeeld een ander percentage kiezen, een afwijkende periode hanteren of de verdeling uitsluiten. Afwijkende afspraken moeten duidelijk en juridisch correct worden vastgelegd, meestal in het scheidingsconvenant. Daarbij hoort een berekening van de gevolgen voor het inkomen van beide partners na pensionering.

Bij het onderwerp pensioen scheiden gaat het daarom niet alleen om een wettelijke formule. Leeftijd, pensioendatum, inkomensverschillen, gezondheid, woninglasten en andere vermogensbestanddelen kunnen een rol spelen. Een keuze die nu evenwichtig lijkt, kan tientallen jaren later een aanzienlijk financieel verschil veroorzaken.

Tijdige melding bij de pensioenuitvoerder

Bij pensioen verevening moet de scheiding tijdig aan de betrokken pensioenuitvoerders worden gemeld. Wanneer het voorgeschreven formulier binnen twee jaar na de scheidingsdatum wordt ingediend, kan de uitvoerder het verevende deel later rechtstreeks aan de ex-partner uitbetalen. Dat beperkt de financiële afhankelijkheid tussen voormalige partners.

Na het verstrijken van deze termijn vervalt de onderlinge aanspraak niet zonder meer, maar de pensioenuitvoerder hoeft de rechtstreekse betaling meestal niet meer te verzorgen. De pensioengerechtigde partner kan dan zelf verantwoordelijk worden voor doorbetaling aan de ex-partner. Dit brengt extra administratie, onderlinge afhankelijkheid en mogelijk fiscale complicaties met zich mee.

Het is verstandig om per pensioenregeling te controleren welke documenten nodig zijn. Een actueel pensioenoverzicht geeft een eerste indicatie, maar is niet altijd voldoende voor een nauwkeurige berekening. De pensioenuitvoerder kan informatie verstrekken over de opgebouwde aanspraken, de verdelingsperiode en de verwachte bedragen.

Ouderdomspensioen en partnerpensioen onderscheiden

Ouderdomspensioen en partnerpensioen worden bij een scheiding verschillend behandeld. Het ouderdomspensioen is bestemd voor inkomen na pensionering. Partnerpensioen is bedoeld als uitkering na overlijden van de deelnemer. Een deel van het opgebouwde partnerpensioen kan na de scheiding als bijzonder partnerpensioen voor de ex-partner gereserveerd blijven.

Of een bijzonder partnerpensioen ontstaat, hangt mede af van de pensioenregeling en de manier waarop het partnerpensioen is gefinancierd. Een partnerpensioen op risicobasis kan bij de scheiding vervallen, terwijl een opgebouwd partnerpensioen mogelijk behouden blijft. Afstand doen kan financiële gevolgen hebben en moet niet uitsluitend worden beoordeeld op basis van de huidige inkomenssituatie.

Controleer daarom afzonderlijk:

• het tijdens de relatie opgebouwde ouderdomspensioen;
• het eventuele bijzonder partnerpensioen;
• lijfrentes en overige oudedagsvoorzieningen;
• de gevolgen van afwijkende afspraken voor beide partners.

Conversie en compensatie met ander vermogen

Een alternatief voor de standaardverdeling is conversie. Daarbij wordt het aandeel in het ouderdomspensioen, eventueel samen met het bijzonder partnerpensioen, omgezet in een zelfstandig pensioenrecht voor de ex-partner. Hierdoor is de ingangsdatum niet langer afhankelijk van de pensioendatum van de ander. Conversie vereist duidelijke afspraken en doorgaans instemming van de pensioenuitvoerder.

Partners kunnen ook onderzoeken of compensatie met ander vermogen passend is. De ene partner behoudt dan bijvoorbeeld meer pensioen, terwijl de andere partner een groter aandeel in spaargeld, beleggingen of de overwaarde ontvangt. Zo’n vergelijking vraagt om actuele waarderingen, aandacht voor belasting en inzicht in het verschil tussen direct beschikbaar vermogen en toekomstig pensioeninkomen.

Bij Beleggingen verdelen bij scheiding spelen risico, fiscale positie en liquiditeit eveneens een rol. Eén euro aan beleggingen is daardoor niet vanzelfsprekend gelijkwaardig aan één euro pensioenwaarde. Specialistisch financieel of fiscaal advies kan nodig zijn voordat compensatie definitief wordt vastgelegd.

Pensioenafspraken vastleggen via mediation

Pensioenverevening staat niet los van de woning, alimentatie, schulden en overige vermogensverdeling. Een mediator brengt deze onderwerpen in samenhang in kaart, verstrekt informatie over de mogelijke keuzes en begeleidt het overleg. De partners blijven zelf verantwoordelijk voor hun besluiten en voor het aanleveren van volledige gegevens.

De gemaakte keuzes worden zorgvuldig opgenomen in het convenant. Daarnaast kunnen de benodigde formulieren voor de pensioenuitvoerders worden voorbereid. Wanneer een pensioenberekening, waardering of fiscaal oordeel buiten de expertise van de mediator valt, kan in overleg een pensioendeskundige, fiscalist of financieel adviseur worden ingeschakeld.

Laat pensioen verevening tijdig beoordelen, zodat afspraken uitvoerbaar en financieel inzichtelijk zijn. U kunt een vrijblijvend gesprek aanvragen met een mediator die bij u in de buurt woont. De mediator kan bij u langskomen, maar het gesprek kan ook online plaatsvinden.