Scheiden met schulden: grip op geld en afspraken

Scheiden met schulden vraagt om volledig overzicht

Een schuld verdwijnt niet door een relatiebreuk. Daarom begint een zorgvuldige afwikkeling met een compleet overzicht van bezittingen, schulden, inkomsten en vaste lasten. Denk niet alleen aan de hypotheek en persoonlijke leningen, maar ook aan roodstand, creditcards, studieschulden, belastingschulden, betalingsachterstanden en eventuele zakelijke verplichtingen.

Beide partners moeten juiste en volledige informatie verstrekken. Verzamel daarom recente bankafschriften, kredietovereenkomsten, hypotheekstukken, belastingaanslagen en gegevens uit het BKR-register. Controleer daarnaast of schulden op één naam of op beider naam staan. Dit verschil kan gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid tegenover schuldeisers.

Een mediator helpt de financiële situatie gestructureerd te inventariseren. De mediator beslist niet wie welke schuld krijgt, maar maakt de onderwerpen en mogelijke gevolgen inzichtelijk. Op basis daarvan kunnen partners zelf uitvoerbare afspraken maken.

Wie is verantwoordelijk voor de schulden?

De onderlinge verdeling hangt onder meer af van de relatievorm en de gemaakte voorwaarden. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap kan sprake zijn van een gemeenschap van goederen of van huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden. Voor huwelijken die vanaf 1 januari 2018 zonder voorwaarden zijn gesloten, geldt doorgaans een beperkte gemeenschap van goederen. Bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven in beginsel privé, terwijl tijdens het huwelijk ontstane schulden vaak gezamenlijk zijn.

Bij oudere huwelijken kan een algehele gemeenschap van goederen gelden. Voor samenwoners zijn het samenlevingscontract, eigendomsverhoudingen en afzonderlijke overeenkomsten bepalend. Ook het doel van een schuld en de wijze waarop deze is aangegaan, kunnen relevant zijn. Laat bij twijfel beoordelen welke regels op uw situatie van toepassing zijn.

Een afspraak in een scheidingsconvenant bindt een bank of andere schuldeiser niet automatisch. Wanneer beide partners een lening hebben ondertekend, kan de schuldeiser hen mogelijk allebei blijven aanspreken. Voor ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid is toestemming van de kredietverstrekker nodig.

De woning en hypotheek zorgvuldig regelen

Bij een gezamenlijke koopwoning zijn de woningwaarde, resterende hypotheek en betaalbaarheid nauw met elkaar verbonden. Als één partner in de woning wil blijven, moet worden onderzocht of diegene de hypotheek zelfstandig kan dragen. De hypotheekverstrekker beoordeelt vervolgens of de vertrekkende partner uit de aansprakelijkheid kan worden ontslagen.

Verkoop van de woning kan leiden tot overwaarde, maar ook tot een restschuld. Leg vast hoe verkoopkosten, overwaarde of een tekort worden verdeeld. Houd daarbij rekening met fiscale gevolgen, de eigendomsverhouding en eventuele privé-inbreng. Een taxateur, hypotheekadviseur, fiscalist of notaris kan aanvullende expertise leveren. Inschakeling gebeurt in overleg en kan extra kosten meebrengen.

Maak afspraken die financieel uitvoerbaar zijn

Bij scheiden met schulden is een verdeling op papier alleen bruikbaar wanneer beide partners deze daadwerkelijk kunnen nakomen. Maak daarom realistische begrotingen voor de periode na de scheiding. Neem woonlasten, alimentatie, zorgkosten, verzekeringen, vervoer en aflossingen mee. Houd ook rekening met veranderingen in toeslagen en belastingen.

Werkbare afspraken kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op:

• de betaling en aflossing van gezamenlijke schulden;
• de verdeling van maandelijkse lasten tot de woning is verkocht;
• compensatie wanneer één partner een groter deel overneemt;
• informatie-uitwisseling over betalingen en resterende saldi;
• maatregelen bij betalingsachterstanden of gewijzigde inkomsten.

Leg niet alleen vast wie betaalt, maar ook wanneer, vanaf welke rekening en hoe controle plaatsvindt. Een duidelijke regeling verkleint de kans op nieuwe conflicten. Wanneer bestaande betalingsproblemen ernstig zijn, kan naast mediation ondersteuning van een schuldhulpverlener of financieel deskundige nodig zijn.

Van inventarisatie naar vastgelegde afspraken

Na de inventarisatie worden mogelijke oplossingen en hun gevolgen besproken. Bereikte overeenstemming wordt vastgelegd in een scheidingsconvenant of beëindigingsovereenkomst. Zijn er minderjarige kinderen, dan wordt daarnaast een ouderschapsplan opgesteld. Financiële afspraken over de kinderen, alimentatie, woning en schulden moeten in samenhang worden bekeken.

Voor de formele indiening van een echtscheiding wordt een advocaat ingeschakeld. Afhankelijk van de situatie kunnen ook een accountant, fiscalist, hypotheekadviseur of andere specialist nodig zijn. Mediation is een inspanningsverbintenis: overeenstemming of een specifiek financieel resultaat kan niet worden gegarandeerd. Partners blijven zelf verantwoordelijk voor hun keuzes en de aangeleverde informatie.

Bespreek uw situatie met een mediator in de buurt

Wilt u scheiden met schulden en eerst duidelijkheid krijgen over de aanpak? Vraag dan een kosteloos en vrijblijvend gesprek aan met een Resolve-mediator die bij u in de buurt woont. Tijdens deze kennismaking bespreekt u de situatie, verwachtingen, geschiktheid van mediation en verwachte kosten. De mediator kan bij u langskomen of het gesprek online voeren. Zo ontstaat een praktisch vertrekpunt voor afspraken die juridisch zorgvuldig en financieel haalbaar zijn.